1. Aminokislotalar qanday topilgan?
Ko'p sonli muhim vazifalar umumiy o'lchami, shakli va zaryadida keng farq qiluvchi ma'lum oqsillarning ajoyib spektrida aks etadi. 19-asrning oxiriga kelib, olimlar tabiatda juda ko'p turli xil oqsillar mavjud bo'lsa-da, barcha oqsillar gidrolizdan so'ng aminokislotalar deb ataladigan oddiyroq birikmalar sinfini, oqsillarning qurilish bloklarini hosil qilishini tushunishdi. Eng oddiy aminokislota glitsin deb ataladi, uning nomi shirin ta'mi ("shakar"). Bu birinchi aniqlangan aminokislotalardan biri boʻlib, 1820-yildan beri protein jelatinidan ajratilgan. Oʻrtalarida oqsillar va genlar oʻrtasidagi munosabatlarni aniqlash bilan shugʻullangan olimlar 20 ta aminokislota (standart yoki umumiy aminokislotalar) barcha oqsillarning asosiy qurilish bloklari hisoblangan. Ma'lum bo'lgan oxirgi treonin 1935 yilda topilgan.
2. Aminokislotalar - aminokislotalar va karboksil guruhlari bo'lgan organik birikmalar guruhi
Tana sog'lig'ini saqlash va to'g'ri ishlashi uchun 20 xil aminokislotalarga muhtoj. Muhim aminokislotalar deb ataladigan ushbu aminokislotalarning to'qqiztasini oziq-ovqat orqali olish kerak. Yaxshi ovqatlanish manbalariga go'sht, tuxum, tofu, soya, grechka, quinoa va sut mahsulotlari kiradi.
Aminokislotalar kukuni - bu karboksilik kislotaning uglerod atomidagi vodorod atomi aminokislota bilan almashtirilgan birikmalar. Aminokislotalar ikkita funktsional guruhni o'z ichiga oladi: aminokislotalar va karboksil guruhi. Gidroksi kislotalarga o'xshab, aminokislotalar ham -, -, -... W-aminokislotalarga bo'linishi mumkin, ammo proteoliz natijasida hosil bo'ladigan yagona aminokislotalar alfa-aminokislotalar bo'lib, ularning faqat ikki o'ntasi mavjud. oqsillarning qurilish bloklari hisoblanadi.
Aminokislotalar - bu asosiy aminokislotalar (-NH2) va kislotali karboksil guruhi (-COOH) bo'lgan organik molekulalarning har qanday guruhi va ikkala aminokislota va karboksil guruhlari -CH- tuzilishi bilan bevosita bog'langan. Umumiy formula shundan iboratki, R guruhi o'zgaruvchilar guruhidir. Glitsindan tashqari, boshqa oqsil aminokislotalarining -uglerod atomlari assimetrik uglerod atomlaridir, shuning uchun aminokislotalar stereoizomerlarga, ya'ni optik izomeriyaga ega bo'lishi mumkin, ikkita konfiguratsiya mavjud: D tipidagi va L tipidagi, oqsillarni tashkil etuvchi aminokislotalar, L tipidagi.
Aminokislotalar o'simlik yoki hayvon to'qimalarida sintezlanishi mumkin va ularni proteoliz orqali olish mumkin. Ular to'qimalarning metabolizmi, o'sishi, saqlanishi va tiklanishida muhim rol o'ynaydi. Biror kishi tarkibida protein bo'lgan ovqat iste'mol qilganda, uning ovqat hazm qilish tizimi oqsilni aminokislotalarga parchalaydi. Keyin tana aminokislotalarni tana funktsiyalarini bajarish uchun turli yo'llar bilan bog'laydi. Sog'lom tana boshqa 11 ta aminokislotalarni ishlab chiqishi mumkin, shuning uchun ular odatda dieta orqali tanaga kirishi shart emas.
Ma'lumki, aminokislotalar mushaklarni mustahkamlaydi, organizmda kimyoviy reaktsiyalarni keltirib chiqaradi, oziq moddalarni tashiydi, kasalliklarning oldini oladi va boshqa funktsiyalarni bajaradi. Aminokislotalarning etishmasligi immunitetning zaiflashishiga, ovqat hazm qilish muammolariga, depressiyaga, tug'ish muammolariga, aqliy hushyorlikning pasayishiga, bolalarda sekin o'sishga va boshqa ko'plab sog'liq muammolariga olib kelishi mumkin. Har bir muhim aminokislota organizmda turli xil rol o'ynaydi va shunga mos ravishda etishmovchilik belgilari o'zgaradi.